تحول جنگهای معاصر از الگوی متقارن به نامتقارن، با گسترش عرصه نبرد به حوزههای زیرساختی، شهری و سایبری، ضرورت بازنگری در مفهوم فقهی شهادت را آشکار ساخته است. این پژوهش با هدف تبیین معیارهای شرعی شهادت در شرایط جدید جنگی، به روش تحلیلیـاجتهادی و با بهرهگیری از آیات قرآن، روایات و آرای فقیهان امامیه انجام شده است. یافتهها نشان میدهد که مفهوم میدان معرکه تابع ماهیت و ابزارهای جنگ در هر عصر است و محدود به نبرد رودررو نیست. بر این اساس، با استناد به عموم آیات فیسبیلالله، اطلاق روایات مربوط به دفاع از جان، مال و ناموس و نیز قاعده «ما لا یتم الواجب إلا به فهو الواجب»، دفاع از زیرساختهای حیاتی و استمرار خدمت در مراکز ضروری در شرایط جنگی، در صورت احراز نیت الهی، میتواند مصداق جهاد و شهادت باشد. همچنین ماندن اضطراری در منازل با قصد حفظ خانواده و مقاومت در برابر دشمن، در صورت کشته شدن، قابلیت انطباق با عنوان شهادت را دارد. نتیجه پژوهش آن است که در جنگهای نامتقارن، معیار شهادت از مکان نبرد به ماهیت دفاع و هدف الهی آن انتقال یافته و هر عرصهای که بقای جامعه اسلامی به آن وابسته باشد، میتواند مصداق میدان معرکه تلقی شود.
