1
گروه حقوق اسلامی، دانشکده حقوق، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران.
2
دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قضایی، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری
چکیده
تفاوت سهمالارث زن و مرد در برخی فرضها، از جمله احکام امضایی شریعت اسلام است که مبتنی بر حکمتهای تشریعی است. این تفاوت در مورد سهمالارث دختر و پسر در آیه شریفه «لِلذَّکَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَیَیْنِ» (نساء: 11) بیان شده است و در فقه مورد استناد قرار گرفته است. پرسش محوری پژوهش حاضر آن است که این تفاوت چگونه با عدالت سازگاراست؟ یافتههای این پژوهش که بر مبنای منابع کتابخانهای بهصورت توصیفیـتحلیلی سامان یافته، بیانگر آن است که این تفاوت، مبتنی بر حکمتهای تشریعی مانند توازن حقوق و تکالیف مالی زن و مرد است و نه مبتنی بر جنسیت؛ بار مسئولیتهای سنگین مالی مرد، اعم از پرداخت مهریه، نفقه زن و اولاد، معیشت خانواده و غیره، توجیهگر سهم بیشتر وی در ارث در برخی از فرضهاست. در مقابل، زن تکلیف مالی مستقلی برعهده ندارد. در مواردی نیز سهمالارث زن و مرد ممکن است یکسان باشد یا حتی زن بهره بیشتری ببرد. تفاوت مذکور نه تبعیض، بلکه تجلی عدالت و ناشی از حکمت بالغه الهی در تنظیم روابط اقتصادی خانواده است تا هر یک از زن و مرد، به تناسب مسئولیتهایی که برعهده دارند، از سهمالارث بهرهمند شوند.
