فصلنامه علمی تخصصی پاسخ

فصلنامه علمی تخصصی پاسخ

گذار از پارادایم تعارض؛ تبیین الگوی تعاملی علم و دین در نظام معرفتی اسلام

نوع مقاله : مقاله علمی تخصصی

نویسندگان
استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه علم و صنعت ایران
چکیده
مسئله نسبت میان «علم» و «دین» از کلیدی‌ترین مباحث کلام جدید و فلسفه دین است که سرنوشت آن تأثیر مستقیمی بر جهت‌گیری‌های تمدنی جوامع دارد. این پژوهش با هدف واکاوی ریشه‌های تاریخی و معرفتی اندیشه تعارض علم و دین و تبیین الگوی مختار در نظام اندیشه اسلامی تدوین شده است. روش پژوهش توصیفی‌ـ‌تحلیلی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که پارادایم تعارض، محصول بستر تاریخی خاص غرب مسیحی و تحولات دوران مدرن، از جمله فروپاشی هیئت بطلمیوسی و ظهور داروینیسم و همچنین خطاهای معرفتی همچون پوزیتیویسم و «خدای رخنه‌ها» بوده است. در مقابل، نظام معرفتی اسلام با تأکید بر وحدت حقیقت، تعارض واقعی میان «کتاب تـشریع» (وحی) و «کتاب تکوین» (علم قطعی) را ممتنع می‌داند. الگوی تعاملی اسلام با تفکیک میان گزاره‌های قطعی و ظنی در هر دو حوزه، راهکارهای منطقی برای رفع تعارضات بدوی ارائه می‌دهد.
کلیدواژه‌ها