فصلنامه علمی تخصصی پاسخ

فصلنامه علمی تخصصی پاسخ

تلاقی سلفیت و حنفیت در جریان دیوبندیه

نویسنده
جامعه المصطفی العالمیه
چکیده
تفکر سلفیت بر لزوم پیروی از سلف صالح، نفی مذاهب اهل‌سنت و تقلید مبتنی است. مذهب حنفیه در فقه از ابوحنیفه و در کلام از مکتب ماتریدی پیروی می‌کند و دیوبندیه جریانی است که توسط محمدقاسم نانوتوی در شبه‌قاره هند تأسیس گردیده است. سؤالی که در اینجا مطرح می‌شود این است که حنفیت، سلفیت و جریان دیوبندیه چه رابطه‌ای باهم دارند؟ این پژوهش با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و مطالعۀ کتابخانه‌ای بیان می‌کند که در حال حاضر جریان دیوبندیه نمایندۀ تفکر حنفی و ماتریدی با گرایش‌های صوفیانه است که نوع روابط آن با جریان‌های مذهبی منطقه، به‌خصوص جریان‌های سلفی از دیرباز موردبحث بوده است. درمجموع، دیوبندیه و سلفیت اهل‌حدیث شبه‌قاره هر دو در بستر واحدی رشد یافته‌اند و مباحثی دربارۀ رابطۀ دیوبندیه و اهل‌حدیث با سلفیت وهابی مطرح است. از مجموع مباحث این نتیجه به دست می‌آید که حنفیت در قالب جریان دیوبندیه تبلور پیدا کرده است؛ اما با سلفیت وهابی به دلیل انکار زیارت قبور، توسل، شفاعت و امثال این‌ها دشمنی شدید دارند به حدی که گروهی را برای مبارزه با وهابیت تشکیل داده و همدیگر را تکفیر می‌کنند.
کلیدواژه‌ها