اصل ولایت امیرمؤمنان(علیه السلام) برای مؤمنین که در قرآن آمده است و توسط پیامبر(صلی الله علیه وآله وسلم) بارها ازجمله در غدیرخم ابلاغ گردیده در منابع اصلی اهلسنت نیز گزارش شده و مقبول آنها نیز میباشد؛ شهادت بر ولایت در اذان در منابع فقهی به شهادتثالثه معروف است. برخی به جهت بررسی ناقص، رسمیشدن آن را به دوران آلبویه یا بعد از آن مربوط دانستهاند؛ در این نوشتار با روش نقلی معلوم گردیده براساس برخی از گزارشها ریشۀ شهادت سوم در دوران خود پیامبر(صلی الله علیه وآله وسلم) و مرتبط با مسئلۀ انتصاب امامعلی(علیه السلام) به ولایت مسلمانان در روز غدیرخم میباشد؛ آشکار نمودن این شعار در مأذنههای مساجد برخلاف ادعای برخی که در عصر صفوی آغاز شده است، به دوران قبل از آلبویه و قرنها پیش از صفویان مربوط است؛ مهمترین شعار شیعه گاهی علنی در مأذنهها اظهار میگردید و گاهی براساس تعصبات فرقهای حاکمان ممنوع شده است؛ اما در جوامع شیعی بهعنوان ابراز محبت و مودت در اذان و نه بهعنوان جزئی از آن، اظهار گردیده و یکی از شعارها و نمادهای مهم شیعیان بوده است.
Historical study of the testimony of the Guardianship in the Shiite call to prayer
چکیدهEnglish
The principle of "superintendency" of Ali (pbuh) on the believers is also mentioned in the Holy Quran and has been announced many times by the holy Prophet (pbuh), including in Ghadir, and has been also reported in the main Sunni sources and is accepted by them. Testimony to the "superintendency" in the call to prayer in jurisprudential sources is known as the third testimony. However, some have attributed its formalization to the Al-Buwayh period or later.
In this article, it has been revealed by narration that according to some reports, the root of the third testimony in the call to prayer dates back to the time of the holy Prophet (PBUH) and is related to the issue of appointing Imam Ali to the Muslim superintendency on the day of Ghadir.
Contrary to the claims of some who have stated: The revelation of this slogan in the call to prayer and minarets of mosques began in the Safavid era, this tradition is related to the period before the alphabet and the centuries before the Safavids. The most important Shiite slogan was sometimes uttered publicly in the minarets and was sometimes banned based on the sectarian prejudices of the rulers. However, in Shiite communities, as an expression of love in the call to prayer and not as a part of it, it has been always stated as one of the important slogans and symbols of Shiites.
کلیدواژههاEnglish
Superintendency of Imam Ali (as) Shiites testimony to the superintendency call to prayer
the third testimony Al-Buwayh Safavid Sunnis
آلغازى، عبدالقادر ملاحویش، بیان المعانى، دمشق: مطبعة الترقى، 1382ق.
آیتی، عبدالمحمد، تحریر تاریخ وصاف، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگى، ۱۳۸۳.
ابنابىحاتم، عبدالرحمنبنمحمد، تفسیر القرآن العظیم، تحقیق: اسعد محمد الطیب، چاپسوم، ریاض: مکتبة نزار مصطفى الباز، 1419ق.
ابنأبیشیبة، عبداللهبنمحمد، المصنف فی الأحادیث و الآثار، بیروت: دارالفکر، 1409ق.
ابنأثیر، عزالدین أبوالحسن علىبنمحمد الجزرى، أسد الغابة فى معرفة الصحابة، بیروت: دارالفکر، 1409ق.
اسپناقچی پاشازاده، محمدعارف بن محمدشریف، انقلاب الإسلام بین الخواص و العوام، قم: دلیل، 1379.
اعتمادالسلطنه، محمدحسنبنعلی، صدر التواریخ، تهران: روزبهان، 1357.
امامعسکری، حسنبنعلى، التفسیر المنسوب إلى الإمام الحسن العسکری(علیه السلام)، قم: مدرسه امام مهدی(عجل الله تعالی فرجه الشریف)، 1409ق.
بخاری، محمدبناسماعیل، صحیح بخاری، مصر: وزارة الاوقاف، 1410ق.
بنیهاشمی خمینی، سیدمحمدحسن و احسان اصولی، توضیحالمسائل مراجع: مطابق با فتاوای دوازده نفر از مراجع معظم تقلید، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی، 1385.
طبرسی، احمدبنعلی، الإحتجاج علی أهل اللجاج، محقق و مصحح: محمدباقر خرسان، مشهد: نشر مرتضی، 1403ق.
علامۀحلّى، حسنبنیوسف بن مطهر اسدى، تبصرة المتعلمین فی أحکام الدین، تصحیح: آیتالله محمدهادی یوسفی غروی؛ تهران: مؤسسۀ چاپ و نشر وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى، 1411ق.